آیا مدرسه حکمت ایدئولوژی دارد؟

بستگی دارد که چه تعریفی از ایدئولوژی داشته باشیم.

اگر ایدئولوژی را یک تزریق بیرونی به کودک محسوب کنیم که کودک مجبور باشد با قرار گرفتن در فضای مدرسه آن را با تمام ابعادش بپذیرد، خیر.

مدرسه حکمت ایدئولوژیک نیست. فضای مدرسه به گونه ای است که مفاهیم مورد بحث قرار می گیرند و منطق مسائل مطرح می شود، و بچه ها به فکر کردن و تصمیم گیری بر اساس فکر کردن ترغیب می شوند. حتی پذیرش دین با تفکر باید همراه باشد. اصول دین تقلیدی نیست. باید شخص خودش آن را فهم کند و خودش به آن رو آورد.

اما البته اگر حرفهای خدا را گوش داد و فهمید، اعتقاد ما این است که حرفی بهتر و صحیح تر و محکم تر از حرف خدا پیدا نمی شود. “و من احسن من الله قیلا؟ و من اصدق من الله حدیثا؟ کتابا احکمت آیاته ثم فصلت من لدن حکیم خبیر!” البته این به آن معنا نیست که بچه را مجبور می کنیم که حتما این حرف بهتر را گوش و تبعیت کند. ولی از این صحبت می کنیم که نجات آدمیزاد در این است که حرف بهتر و راست تر و محکم تر را از حکیم و خبیر گوش بدهد. اینکه می گویند خدا هم گفته “فبشر عباد الذین یستمعون القول…” فراموش می کنند که قبل از آن خدا گفته “وَالَّذِينَ اجْتَنَبُوا الطَّاغُوتَ أَن يَعْبُدُوهَا وَأَنَابُوا إِلَى اللَّهِ لَهُمُ الْبُشْرَى” و بعد از آن هم گفته “فیتبعون احسنه”. هر کسی که هر حرفی را گوش کرد و انتخاب کرد مورد بشارت نیست. بشارت به کسی است که در گوش دادن و انتخاب کردن، از بندگی طاغوت اجتناب کنند و بعد از آن حرف احسن را انتخاب کنند، نه آنکه دلشان و تمایلات نفسانی شان می خواهد. حرف احسن هم خود حرف خدا است.

اما اگر منظور شما از ایدئولوژی این باشد که یک دستگاه معرفتی داشته باشد که با انسجام فکری در مورد تمام مسائلی که زندگی اش را تحت تاثیر قرار می دهد، یک تبیین عقلانی از کل مسائل هستی و آنچه او با آنها سروکار دارد را ارائه کند؛ چرا ما ایدئولوژی داریم و آن را هم برای بچه ها تبیین می کنیم و ایدئولوژی ما قرآن و حرف خدا است.

آنهائی که اعتقاد دارند هیچ ایدئولوژی نباید وجود داشته باشد، خودشان یک ایدئولوژی بسیار مهم دارند: “هیچ ایدئولوژی نباید وجود داشته باشد!” این دوستان اول به سراغ رفع تناقض خود بروند، بعد به دیگران کار داشته باشند. انسان بدون ایدئولوژی (با معنای دومی که گفتم نه معنای اول) انسان پوچ باری به هر جهت است که نمی داند کجاست و چه می کند و کجا می رود و چه می خواهد.