اردوان مجیدی، خبرگزاری فارس، 27 بهمن 1403
سکوهای فارس، نه تنها خود دارای فضائی با معادلات متفاوت هستند، بلکه به تدریج معادلات میدان خبری جامعه و میدانهای مختلف اجتماعی مرتبط با آن را نیز تغییر می دهند. پهنه سکوئی، مخاطبان را در فضای یک سازمان سکوئی، درگیر یک بافت نهادی و اجتماعی متفاوت میکند. در این بافت، مخاطبان، نه فقط به عنوان دریافت کنندگان اخبار، بلکه به عنوان عضوی از یک جامعه تعاملی، و درگیر در فضای اجتماعی تولید، پالایش، تحلیل و عرضه خبری، فرصتهای متنوعی برای ایفای نقش پیدا میکنند.
در فرازهای فارس جدید
در سلسله یادداشتهائی در فرازهای تحول فارس، در بافت تمدنی جدید صحبت می کردیم. در چند یادداشت در ویژگیهای سکوی فارس صحبت میکنیم. در یادداشت قبلی به مفهوم میدان رسانهای پرداختیم. سکوی فارس، یک ”میدان رسانه“ و بخصوص از نوع ویژه آن، یک (یا تعدادی) ”میدان خبری“ است. میدان، نوعی از قلمرو اجتماعی است، که دارای قواعد و ساختارهای مخصوص به خود، و عرصه بازی بین بازیگران، طبق مقررات و ضوابط مشخصی است. این بیست و چهارمین قسمت از این یادداشتها است.
خبرگزاری در عرصه یک میدان سکو محور
فارس در پهنه یک سکو (Platform)، بافت متفاوتی در جایگاه یک خبرگزاری پیدا میکند. پهنه سکوئی، پهنه تعاملی و میدانی متفاوت از فضای پیشینی متداول خبرگزاری در عرصه رسانههای خبری است. بر خلاف شباهتهای ظاهری، فعال شدن یک خبرگزاری در پهنه سکوئی، با عرضه خروجی خبرگزاری در پهنه وب و شبکههای اجتماعی، تفاوت زیادی دارد.
پهنه سکوئی، مخاطبان را در فضای یک سازمان سکوئی، درگیر یک بافت نهادی و اجتماعی متفاوت میکند. در این بافت، مخاطبان، نه فقط به عنوان دریافت کنندگان اخبار، بلکه به عنوان عضوی از یک جامعه تعاملی، و درگیر در فضای اجتماعی تولید، پالایش، تحلیل و عرضه خبری، فرصتهای متنوعی برای ایفای نقش پیدا میکنند.
در یک میدان سکوئی، معادلات متفاوتی نسبت به ساختارهای سنتی متداول، حاکم است. میدان سکوئی، نه فقط سازوکارها و ابزارهای متفاوتی را در بر دارد، بلکه رویکردها، قواعد و پیش فرضهای متفاوتی بر آن حاکم است، و معادلات متفاوتی در نیازسنجی، انتخاب مطالب، دروازهبانی، پالایش، توزیع و دریافت بازخوردها، بصورت جمعی و اجتماعی در عملکرد آن وجود دارد.
استفاده کردن یا بهتر است بگوئیم فعال شدن در یک میدان سکوئی، در ظاهر می تواند مشابه عرصههای قدیمیتر خبرگزاری باشد، و مخاطبان و کاربران، به سادگی درگیر آن شده، به تدریج در فضای آن، تجربه متفاوتی پیدا کرده، و با قواعد و معادلات آن در عمل آشنا شوند.
اما بیش از این درگیری تعاملی تدریجی آرام، درگیر شدن موثر در یک میدان سکوئی و اداره کردن آن، نیاز به فهم ماهیت متفاوت آن میدان، و درک معادلات متفاوت آن دارد. و قاعدتا، طراحی کردن و ایجاد کردن یک میدان سکوئی نیز، به مراتب، نیاز به فهم عمیقتری از این ماهیت، پدیدهها و معادلات آن خواهد داشت.
فارس جدید، در پهنهای جدید
خبرنگاران و مخاطبان فارس، طی چند سال گذشته، و بخصوص در سال گذشته، پس از آغاز به کار سکوی فارس، به تدریج ابعاد متفاوت این میدان را تجربه کردهاند. بخشهائی از میدان متفاوت سکوی فارس تاکنون رونمائی و فعال شده است. و البته بخشهای زیادی نیز هنوز به صورت بیرونی رونمائی و فعال نشده، و برخی نیز در حال تکمیل است، که ان شاء الله به تدریج، زمینههای درگیر شدن جامعه در آنها نیز ایجاد میشود.
سکوی فارس، یا شاید بهتر است بگوئیم سکوهای فارس، نه تنها خود دارای فضائی با معادلات متفاوت هستند، بلکه به تدریج معادلات میدان خبری جامعه و میدانهای مختلف اجتماعی مرتبط با آن را نیز تغییر می دهند.
سکوی فارس، یا شاید بهتر است بگوئیم سکوهای فارس، نه تنها خود دارای فضائی با معادلات متفاوت هستند، بلکه به تدریج معادلات میدان خبری جامعه و میدانهای مختلف اجتماعی مرتبط با آن را نیز تغییر می دهند.
در چند یادداشت جاری و آتی از بین سلسله یادداشتهای تحول فارس، به حول و قوه الهی، تلاش میکنیم، زمینههای عمومیتری برای فهم معماری سکوهای فارس را ایجاد کنیم. این یادداشتها، هم به همکاران فارس، برای درگیر شدن و اداره موثرتر این عرصه سکوئی کمک می کند، هم مخاطبان تخصصیتر را برای فعالیت اثرگذار در پهنه آن یاری میکند، هم میدانهای بیرونی و حتی رسانههای دیگر را برای درگیر شدن در این پهنه، و توسعه متقابل آن، ترغیب، و بصورت راهبردی و مفهومی، پشتیبانی میکند.
سکوهای فارس در پهنه معماری یک سکوی محوری
به معماری سکوی فارس از این زاویه میتوان نگاه کرد که در چارچوب یک معماری محوری، تمام سکوهای فارس بهصورت یکپارچه، تبیین و طراحی شود. به عبارت دیگر، در اینجا ما از یک سکوی محوری صحبت میکنیم، که سکوهای مختلفی میتوانند بر اساس آن طراحی و بر روی آن سوار شده، و هر سکو با ویژگیهای خود، مبتنی بر این ساختار محوری ایجاد شود.
نمودار 1، فضای کلی سکوی عمومی فارس را نشان میدهد. محور این معماری، هم در قالب یک سکو، و هم در قالب وبگاه فارس (تقلیل سکو در منظر یک وبگاه، و بدون تشریفات کاربری) در نظر گرفته می شود. به عبارت دیگر، هم وبگاه فارس، و هم سکوی فارس، میتوانند سازوکارهایی که در این معماری مدنظر قرار گرفته است را محقق کنند. وبگاه فارس هم میتواند سطحی از سکوی فارس محسوب شده، و بخشی از بسترهای آن را ارائه کرده و در بر داشته باشد.
سکوی عمومی فارس میتواند بهصورت سکوها و درگاههای مختلف، یا فضاهای مجازی مختلف، یا حتی ویژند (برند)های مختلف، ظاهر شده و فعالیت کند. مستقل از اینکه فارس در قالب سکوهای مختلفی میتواند فعالیت کند، ما در این معماری به صورتی یکپارچه به آن نگاه میکنیم.
سکوی محوری و عمومی فارس بهگونهای طراحی شده که سکوهای مختلفی نظیر سکوهای خبری متنوع، درگاههای عملیاتی و کاربردی، و حتی سکوی بازی خبری میتواند روی آن سوار شوند و بر اساس آن شکل بگیرند و فعالیت کنند.
در حالت کلی، علاوه بر فضای شبکههای اجتماعی، دو فضای محوری در فارس برای تعامل با مخاطب وجود دارد: وبگاه فارس، و سکوی فارس.
سکوی محوری و عمومی فارس میتواند بهصورت سکوهای مختلف، درگاههای مختلف، در زمینهها و حوزههای مختلف، حتی با ویژندهای مختلف ظاهر شده و فعالیت کند. ضمن اینکه فعالیت آن میتواند در بافتهای مختلف نمود و دسترسی به فضای خبری و خدمات انجام شود.
در فضای سکوی عمومی فارس، فضای تعاملی که در آن حوزهها و زمینههای مختلف فارس که هم اکنون نیز وجود دارد، در دسترس خواهد بود. نظیر فضای فارس عمومی (که در وبگاه عمومی فارس در دسترس است)، فارس زمینهای (در زمینههایی نظیر فارس زندگی، فارس پلاس، فارس ورزشی، فارس نوجوان و نظایر آن)، و فارس مردم (در زمینههایی نظیر تلویزیون تعاملی فارس، باشگاه توانا، فارس من و پنجره فارس). علاوهبرآن درگاههای سامانههای عملیاتی که اکنون در فارس وجود دارند، نظیر گردش خبر، درگاه تعاملی توانا، درگاه آموزش کادر، بشری، سامانههای اجرائی و ستادی و نظایر آن نیز میتوانند، با حفظ لایهبندی امنیتی، در سطحی از سکوی فارس به کاربران داخلی و بیرونی فارس، ارائه خدمت کنند.
به عبارت دیگر، سکو در سطح عمومی بیرونی، یا عمومی درونی، میتواند خدمات یکپارچهای را به همکاران درونی، و مخاطبان بیرونی فارس، در یک بستر تعاملی، ارائه کند.
از منظر مخاطبان بیرونی، همانطور که وبگاه فارس، امکان دسترسی به خدمات مختلف فارس نظیر فارس عمومی، فارس من، فارس پلاس، فارس نوجوان و نظایر آن را فراهم میکند، سکوی فارس نیز امکان دسترسی به این خدمات را فراهم میآورد.
و البته ممکن است سکوهای اختصاصی خاصی برای هر یک از این خدمات و زمینهها وجود داشته باشد، که خدمات را بهصورت ویژه برای یک طیف از مخاطبان خاص عرضه کند (مثلاً سکوی اختصاصی فارس نوجوان، یا سکوی اختصاصی فارس زندگی، یا سکوی اختصاصی باشگاه توانا، یا سکوی اختصاصی تلویزیون فارس).
اما این سکوهای اختصاصی، در عین دربر داشتن خدمات و ترکیب متفاوت، روی سکوی عمومی فارس سوار شده، و از خدمات مبنایی سکوی عمومی فارس بهرهمند میشوند. و هر کدام از این سکوهای اختصاصی، قاعدتاً رابط کاربر و معماری خدمترسانی متفاوتی را، متناسب با ویژگیها و نیازهای مخاطبان خود، خواهند داشت.
بهاینترتیب، در عین داشتن یک سکوی عمومی محوری که پوششدهنده ابعاد محوری همه سکوهای فارس خواهد بود، تعداد زیادی از سکوهای متنوع با ویژگیها و مخاطبان متنوع وجود خواهد داشت، که هم خدمات خود را از سکوی محوری دریافت کرده، و هم ترکیب و سازوکارها و رابط کاربر متفاوت و متنوعی را در مقابل مخاطب قرار میدهند.
کاربران ممکن است از طریق سکوی عمومی فارس، خدمات اصلی حوزههای مختلف نظیر فارس نوجوان یا تلویزیون فارس را دریافت کنند، یا از طریق سکوی اختصاصی فارس نوجوان یا سکوی اختصاصی تلویزیون فارس، خدمات ویژه آن سکوها را بهصورت تخصصی در آن حوزه و زمینه، دریافت کنند. و بدیهی است که ممکن است سکوهای اختصاصی، علاوه بر خدماتی که در سکوی عمومی در آن زمینه به مخاطب ارائه میشود، بافت و ترکیببندی متفاوتی داشته، و خدمات دیگری را نیز به مخاطب عرضه کنند، که مخصوص خود آن سکوی اختصاصی باشد.
مثلاً سکوی فارس نوجوان، بافت کاملاً متفاوتی را نسبت به سکوی باشگاه توانا، یا سکوی فارس من، در بر داشته باشد. به عنوان مثال ممکن است سکوی فارس نوجوان بافتی نزدیک به اینستاگرام داشته باشد؛ اما فارس من، دارای بافتی نزدیک به متا (فیسبوک) باشد؛ درحالیکه ظاهراً فارس عمومی فارس، ترکیبی نزدیک به توئیتر داشته باشد. (مثالها فقط برای تقریب به ذهن تفاوت فضاهای سکوئی متفاوت است؛ وگرنه عرصه واقعی سکوهای فوق، متفاوت از سکوهای ذکر شده در مثال است).
بافت، ترکیببندی و معماری هر سکو، و رابط کاربری آن، کاملاً متناسب با مخاطبان اختصاصی و ویژگیهای آنها طراحی میشود. اما طیفی از خدماتی که توسط فارس عمومی ارائه میشود، در معماری و بافت دو سکوی اختصاصی مذکور، ارائه میشود.
ممکن است یک کاربر، در هنگام نصب و درگیرشدن در سکوی عمومی فارس، بهصورت عمومی سکوی فارس را نصب و اجرا کند، یا در هنگام نصب بخواهد که سکوی فارس را فقط از یک زاویه نظیر فارس نوجوان نصب کند، یا اینکه اصولاً نسخه مستقل ویژه فارس نوجوان را استفاده و نصب کند.
محیط سکوها، شامل صفحات خبری میشود (که متناسب با شرایط هر سکو، ایجاد میشود، و حتی ممکن است بعضاً دارای ترکیببندیای نظیر صفحات خبری سنتی وبگاه فارس باشد)، و نیز صفحات کاربری ویژه، که متناسب با معماری آنها، میتواند به شکلهای مختلف و با کاربردها و ترکیببندی مختلف، طراحی و ایجاد شود، تا معماری سکوی مذکور را محقق کند.
*****
ان شاء الله در یادداشتهای بعدی، در ابعاد دیگر معماری سکوی فارس، صحبت می کنیم.
الحمد لله رب العالمین.
