اردوان مجیدی، خبرگزاری فارس، 19 ازدیبهشت 1404
مهمترین انگیزش برای یک کاربر خواننده خبر، ارائه خبر صحیح، با امکان یافتن سریع و متناسب با نیازها و علائق و سلائق و زمینه او است. همچنین مهمترین انگیزش برای یک کاربر فعال و تولیدکننده خبر، رساندن خبر او به مخاطبان مرتبط، و درگیرکردن آنها در تعامل با آن کاربر و خبر اوست. ابعادی نظیر بازخورد میزان بازدید، دریافت نظرات، تنوع مخاطبان درگیر شده و نظایر آن، در این زمینه میتواند مؤثر باشد.
در فرازهای فارس جدید
در سلسله یادداشتهائی در فرازهای تحول فارس، در بافت تمدنی جدید صحبت می کردیم. از قسمت بیست و سوم، به تبیین سکوی جدید فارس و ابعاد معماری و رویکرد آن پرداختیم. در این یادداشت به مسئله کاربر و جایگاه آن در سکوی فارس می پردازیم. این قسمت بیست و هفتم این یادداشتها است.
کاربر سکوی فارس
وقتی یک کاربر در سکوی فارس یا سکوهای مشتق از آن درگیر میشود، سکوی فارس باید هم تمهید لازم برای درگیری کاربر در سکو را فراهم کند، و هم کاربری آن کاربر را مدیریت کرده، و کاربری او را نیز برای یافتن راههای ارائه خدمات مناسب به او، تحلیل کند (نمودار 1).
در بخشهای قبلی این یادداشتها دیدیم که در بافت سکوی جدید فارس، کاربران از یک سو با توجه به نیازها و انگیزه ها و علایق خود، طیف خبرهای مناسب خود را انتخاب و دنبال می کنند، و از سوی دیگر خود به تولید کننده خبر تبدیل می شوند. ضمن آنکه کاربران محیط کاربری فارس جدید، عملا این مسئله را تجربه کرده اند.
در چنین محیطی، از یک سو سکو باید بتواند میزان درگیری کاربر در اخبار و سوابق مشاهدات اخبار او، و سلایق و علایق او را دنبال کند. از سوی دیگر، سکو باید بتواند اخبار تولیدی کاربر و نظرات او را نیز دنبال کرده، و سوابق تولیدات کاربر را نیز داشته باشد، و بر اساس آن، سلایق و علایق او را تشخیص دهد.
سکو باید بتواند با اعتبارسنجی مناسب، اعتبار هر یک از کاربر را مشخص کرده، و با توجه به اخباری که کاربر تولید کرده، و بر اساس اعتبار آن اخبار، مشخص کند که این کاربر، بهصورت عمومی چقدر معتبر و موثق است. در سطح حداقلی میشود چند درصد از اخبار او صحیح و معتبر، و چند درصد نادرست و شایعه بوده است. افزون بر آن میتوان مشخص کرد که اخبار معتبر یا نامعتبر او چقدر مهم، حیاتی، بحرانی و تأثیرگذار بوده است.
تعاملات و ترکیببندی اجتماعی و طیفبندی کاربران
همچنین یک کاربر تعاملات اجتماعیای دارد که فارس در حد کاربران یک خبرگزاری تعاملی، امکان این تعامل اجتماعی او را با سایر کاربران فراهم میآورد. مثلاً ممکن است یک خبر، زمینه شکلگرفتن یک جمع از افراد که مرتبط با موضوع آن خبر، دغدغههای مشترکی دارند را فراهم کند.
یک کاربر ممکن است در ترکیببندیهای اجتماعی مختلفی قرار بگیرد. مثلاً یک کاربر ممکن است در یک طیف مشخص از کاربران علاقهمند به موضوعات حوادث، پایبند به مذهب، و مسائل بورس قرار داشته باشد، و همزمان در طیفی از کاربران علاقه مند به مداحی های مداحان سنتی، قرار داشته باشد. ضمن آنکه همین کاربر ممکن است در زمره نقادان ساختار اقتصادی ربوی بانکها هم قرار داشته باشد. و همین کاربر ممکن است در طیف کاربران متخصص، میانسال، علاقهمند به طبیعت، علاقهمند به ورزش والیبال و بخصوص تیم الف باشد.
هم مشخصکردن این ترکیببندیها، و هم تشخیص میزان تعلق یک فرد به یک یا تعدادی از گروهها و ترکیبهای اجتماعی، و ارائه اخبار مورد نیاز آنها به آنها، خود موضوع مهم و البته پیچیدهای است. اینکه سکو بتواند فضائی ایجاد کند که هر یک از کاربران با نیازهای متنوع خود، اخبار مناسب مورد نیاز خود را از بین انبوه اخبار منتشر شده، دریافت کند، و بر اساس آن بتواند مطالب موردعلاقه و سلیقه کاربران به آنها ارائه کند، و رفتار سکو را مطابق انتظارات و ویژگیهای هر کاربر تنظیم کند.
همچنین این ترکیببندی میتواند برای تشخیص نیازها و نوع رفتار مناسب رسانهای، برای تولید محتوای مورد نیاز و مناسب برای هر طیف، راهنمائیهای مؤثری را به تحریریه فارس ارائه کند.
نمایه کاربر
سکوی فارس باید بستری را برای معرفی خود کاربر (بخصوص کاربران تولیدکننده محتوی) در قالب نمایه (پروفایل) او فراهم آورد. این نمایه میتواند در سطح اولیه و مشخصات اولیه کاربر باشد، یا در سطحی مفصلتر نظیر نمایه در یک شبکه اجتماعی نظیر متا. این نمایه میتواند نمود خبری آن کاربر باشد، و اخبار تولیدی توسط کاربر، یا حتی اخبار انتخاب شده و معرفی شده توسط یک کاربر، یا نظرات او در مورد اخبار و نظایر آن را شامل شود.
یک کاربر ممکن است زمینه فعالیت یا زمینههای تخصصی یا علایقی داشته باشد، که در آن زمینههای کاری و علایق، خود را معرفی کند.
مسئله اصلی در امکان نمایه کاربر برای کاربران آن است که کاربری فارس را به محیط زندگی خود نزدیک میکند. نمایه به کاربر امکان میدهد که در بستر سکوی فارس، در عین تعامل با فضای خبری آن، هویت یافته و خودش و نمود و نمایه نمود خودش را در آن مشاهده کند. این موضوع علاوه بر احساس تعلقیافتن به این سکو، و گرهخوردن فعالیتهای زندگی او به سکو، در درگیرشدن با مطالب و محتوای سکو، و نیز تعامل با کاربران دیگر آن، بسیار مؤثر است.
نمایه کاربر، این امکان را فراهم میآورد که کاربر، بهجای تعامل عبوری (حتی روزمره) برای دریافت اخبار، تعاملی برای تکمیل هویتی خود را با فارس داشته باشد، و هویت خود را در فارس بیابد.
اما این مسئله مطرح است که آیا کاربران انگیزه اولیه برای نمایهسازی در فارس پیدا میکنند؟ حتی اگر بستر قوی و پر امکاناتی در فارس برای نمایهسازی وجود داشته باشد، چه چیزی باعث میشود که کاربر در این فضا از خود و تعاملات خود نمایهسازی و هویتسازی کند، و تعامل با دیگران را در این نمایهسازی و هویتسازی مداخله دهد؟ آیا این فضا با بسترهایی که برای نمایهسازی در عرصه بینالمللی وجود دارد، نظیر متا، اینستاگرام و توئیتر، رقابت میکند؟
رمز هویتسازی در نمایهسازی فارس، در فضاسازی برای تولید و بازنشر اخبار و محتوی است. کاربرانی که خبر و محتوی تولید میکنند، یا کاربرانی که اخبار را انتخاب و در قالب مجموعههای منتخب منصوب به خود به دیگران توصیه میکنند، مهمترین افرادی هستند که برای آغاز میدان نمایهسازی و هویتسازی در فارس، انگیزه دارند.
این افراد برای تقویت اخبار تولیدی یا بازنشر (باز انعکاس) خودشان، فضای هویتسازی خودشان را به کمک میگیرند، و بسترهای جنبی نظیر تعامل با هواداران، تشکیل زنجیرههای تعاملی و نظایر آن را در این فضا، ایجاد میکنند. تولید یا بازنشر خبر، زمینه یافتن مخاطبانی از جنس مدنظر خود است، و بسترهای تعامل جانبی هم آن را تقویت میکند. شکلگرفتن یک حجم اولیه مناسب از کاربران دارای هویت و نمایه، میتواند زنجیره کاربران وسیع دیگری را نیز جذب و از این طریق درگیر محیط سکوی فارس کند.
برای جذب کاربران بهصورت وسیع برای نمایهسازی، اولاً باید زمینههای تولید یا بازنشر خبر به شکل مناسب برای آنان وجود داشته باشد، که احساس کنند این بستر، میدان خوبی را برای تولید خبر آنها و یافتن و ارتباط با مخاطبان مدنظر آنها، فراهم آورد. ثانیاً باید بسترهای جنبی تعاملی مناسبی را در اختیار داشته باشند، که این بسترها، بتواند تعامل با مخاطبان آنها را توسعه داده و مستحکم کند، و جذب مخاطبان آنها را افزایش دهد. در چنین شرایطی است که نمایهسازی برای آنها انگیزه کافی را ایجاد خواهد کرد.
سازوکار تشویقی و انگیزشی برای کاربر
طیفهای مختلفی از اقدامات و بسترها، میتواند برای تشویق و انگیزش کاربران برای درگیرشدن بیشتر و مناسب با سکوی فارس، وجود داشته باشد. مهمترین انگیزش برای یک کاربر خواننده خبر، ارائه خبر صحیح، با امکان یافتن سریع و متناسب با نیازها و علائق و سلائق و زمینه او است. همچنین مهمترین انگیزش برای یک کاربر فعال و تولیدکننده خبر، رساندن خبر او به مخاطبان مرتبط، و درگیرکردن آنها در تعامل با آن کاربر و خبر اوست. ابعادی نظیر بازخورد میزان بازدید، دریافت نظرات، تنوع مخاطبان درگیر شده و نظایر آن، در این زمینه میتواند مؤثر باشد.
انگیزشهای ثانوی نظیر پاداش، رتبهبندی اخبار، نمایش خبر در جداول جانبی نظیر پربازدیدها و نظایر آن، نیز میتواند در تشویق و انگیزش کاربران برای درگیرشدن بیشتر و عمیقتر و مستمر در سکوی فارس مؤثر باشد.
در مجموع ترکیب سکوی فارس باید سازوکارهای انگیزشی و تشویقی مناسبی برای درگیرشدن کاربران، داشته باشد.
سازوکارهای بازخوردهای اجتماعی، محیط سنجی، نیازسنجی و افکارسنجی
دریافت و احصاء بازخوردهای اجتماعی خبر، شناخت مخاطبان و نیازهای آنها، شناخت ویژگیهای محیط، و تحلیل افکار عمومی، برای زنده نگه داشتن خبر و خبرگزاری و تنظیم جهت اخبار، بسیار ضروری است. نهتنها خبرگزاری باید چنین سازوکار و بستری را بهصورت جدی دنبال کند، بلکه سکوی فارس نیز بهصورت اختصاصی باید سازوکارهایی را در زمینه احصاء و مدیریت بازخوردهای اجتماعی خبر، محیط سنجی، نیازسنجی و افکارسنجی، داشته باشد. (نمودار 2)
بخشی از این سازوکارها بهصورت خودکار و بعضاً هوشمند، توسط خود سکو انجام میشود. اما بخش دیگر نیاز به درگیرشدن نیروی انسانی برای مدیریتکردن این فرایند دارد.
سطحبندی و رتبهبندی خبر
اخبار برای جایابی مؤثر در ساختار موضوعات و نقشههای سهگانه موضوعی، زمان مکان و زمینهها و کاربران، و تعیین بازخورد مناسب به تولیدکنندگان، و نیز اولویت قائلشدن برای آن در هنگام بازیابی و فهرست نمائی برای کاربران، باید بهصورت مناسبی سطحبندی، حوزهبندی و رتبهبندی شوند. باید مشخص شود که درجه اهمیت یک خبر در چه حدی است، در چه عمقی به مسئله میپردازد، به چه حوزهها و زمینههایی وارد میشود، در چه لایهای از مباحث ورود پیدا میکند، و نظایر آن.
یک سازوکار مشخص در سکوی فارس، باید به نمود رتبهای – حوزهای اخبار بپردازد، و تحلیلی از وضعیت و اهمیت و جایگاه خبر را برای عملکرد صحیح سایر سازوکارهای مرتبط، ارائه کند.
سازوکار دنبالکردن
و در یک فضای اجتماعی، مهمترین عنصر برای ارتباط یافتن مستمر بین افراد مختلف و اخبار یک زمینه، سازوکار دنبالکردن (Follow) است. این سازوکار در عین سادگی، پشتوانه یک تعامل پیچیده را فراهم میآورد؛ چه در دنبالکردن افراد و تولیدکنندگان محتوی، و چه در دنبالکردن خبر، و چه در دنبالکردن موضوعات و زمینهها. اما نباید فراموش کرد که برآورده کردن همه نیازهای کاربران، از طریق سازوکار دنبال کردن خبر محقق نمی شود.
و امروز هر نفر می تواند یک رسانه برای نجات غزه باشد!
*****
ان شاء الله در یادداشتهای بعدی، در ابعاد دیگر معماری سکوی فارس، صحبت می کنیم.
الحمد لله رب العالمین.
#تحول_خبرگزاری_فارس ، #معماری_خبرگزاری_فارس ، #تمدن_سایبری ، #تحول_تمدنی ، #فارس_جدید، #فارس_آینده، #سکوی_فارس، #کاربر_سکوی_فارس.








