مدرسه زندگی یعنی چه و چه ویژگی هایی دارد؟

پاسخ اجمالی: شاگردان در مدرسه حکمت، براي زندگي در جامعه آماده مي‌شوند و ياد مي‌گيرند چگونه مسائل زندگي خود را حل كرده و روي پاي خود بايستند. در واقع آنها در مدرسه حكمت زندگي مي‌كنند. یعنی باید هم شاگردان این را بفهمند، هم ما شرایطی را فراهم کنیم که شاگرد بداند دارد زندگی می‌کند و در عمل، زندگی را از مدرسه جدا نداند.

باید در مدرسه محیطی جذاب، امن و صمیمی فراهم کنیم تا شاگردان برای یادگیری احساس امنیت و آرامش داشته و مدرسه را مانند محیط کار و زندگی خود بدانند.

پاسخ مفصل:

اینکه می‌گوییم شاگرد در مدرسه زندگی بکند، یعنی همه‌ی آن اتّفاقاتی که یک نفر در زندگی خود تجربه می‌کند تا حدّ ممکن این‌جا هم اتّفاق بیفتد. یعنی کار بکند، با دوستان خود باشد، ارتباط عاطفی برقرار بکند، زحمت بکشد، عرق بریزد، مشکل داشته باشد و برای رفع مشکل خود راه حل پیدا بکند. همه‌ی این‌ها که در زندگی عادی هر فردی تجربه‌ می کند، اینجا هم فضا را طوری فراهم کنیم که تا حدّ امکان همین تجربه را داشته باشد.

برای تحقق مدرسه زندگی، ویژگی های زیر در نظر گرفته می شود:

احساس امنيت براي يادگيري: شاگرد در محيط مدرسه حكمت در محدوده حصارهاي كليشه‌هاي از پيش تعيين شده برنامه درسي محدود نمی شود و سازوكار مدرسه را در فرايند يادگيري تهديد كننده خود مشاهده نكرده؛ بلكه حتي در آن اجازه خطا كردن‌ و يادگرفتن از خطاهاي خود را دارد. برنامه درسي پويا و انعطاف‌پذير، به جاي محدود كردن او، فضاي حركت در ابعاد متنوع كسب دانش، مهارت و ارتقاء خصوصيات شخصيتي را فراهم مي‌كند‌ و به جاي قرارگرفتن در جايگاه تنبيهي و تهديد كننده، او را در يافتن مسير مناسب، متناسب با علايق خود، ياري و راهنمايي مي‌كند.

مدرسه به عنوان محيط كار: شاگرد در مدرسه حكمت خود را مانند يك پژوهشگر محسوب مي‌كند،‌ كه در يك مركز پژوهشي مشغول به كار است. علاوه بر سازوكارهاي پژوهشي لازم كه در ابعاد مختلف برنامه درسي گنجانده شده است، محيط حضور شاگرد نيز بايد شرايط چنين چيزي را فراهم نمايد.

  • شاگرد در محيط مدرسه نيازمند ابزارهايي نظير ميز كار مستقل، رايانه مستقل، قفسه و محل قرار دادن لوازم به صورت مستقل و متعلق به خود است.
  • همانطور كه يك پژوهشگر نيازمند ثبات شرايط محيطي است، شاگرد نيز نيازمند چنين ثباتي است. محل كلاس او طي سالهاي تحصيلي حتي الامكان ثابت است؛ مربي او در اين سالها شخص واحدي است؛ تجهيزات و لوازم او به خود او تعلق دارد و دائما تغيير نمي‌كند و فرايند آموزشي و پروژه‌هاي كاري او نيز بين سالهاي مختلف تحصيلي امتداد داشته و محدود به يك سال تحصيلي نخواهد بود.
  • هماهنگونه كه يك پژوهشگر نيازمند منابع غني و در دسترس است، شاگرد در مدرسه حكمت نيز به طيف وسيعي از منابع دسترسي داشته و به صورت آسان مي‌تواند از آنها مبتني بر نيازها و كارهاي در دست انجام خود استفاده كند.
  • هماهنگونه كه يك پژوهشگر نيازمند برنامه پژوهشي مشخصي است كه چارچوب كلان كار او را مشخص كند، برنامه درسي پويا و انعطاف پذير حكمت نيز چنين نقشي را براي شاگرد دارد.
  • هماهنگونه كه محيط كار پژوهشگر با محيط خانه و زندگي او متفاوت است و او (بصورت معمول) نياز به حمل كارها و انجام آن در منزل ندارد، شاگرد نيز در محيط مدرسه حكمت، منابع و ابزارها و كتابها و يادداشتهاي خود را نگهداري كرده و تمام كارها و پروژه‌هاي خود را در مدرسه انجام داده و نيازي به حمل وسايل و انجام كارها در منزل ندارد.
  • همانند يك پژوهشگر كه در فضاي كار خود آزادانه فعاليت مي‌كند و در حصارهاي مقررات خشك و محدود كننده زائد نظير صف بستن براي رفتن به محل كار، محدود بودن ساعت حضور در محل كار به ساعات كلاسها و جلسات، تفكيك ساعت كار و تفريح با اعلام زنگ و بيرون كردن از محل كار به حياط و بالعكس قرار ندارد، شاگرد نيز در مدرسه و كلاس درس نياز به چنين آزادي عملي دارد.
  • همانند شركت پژوهشگر در جلسات كاري و آموزشي در زمانهاي مشخص، شاگرد نيز در زمانهاي تعيين شده در چنين جلساتي شركت مي‌كند و مقررات و رفتار حضور در جلسه را رعايت مي‌نمايد و البته بخش عمده حضور شاگرد، نظير يك پژوهشگر، شامل انجام كارهاي خود او خواهد شد.
  • همانند يك پژوهشگر، شاگرد نيز فعاليت خود را فقط در تعامل با افراد داخلي مدرسه محدود نمي‌كند و براي انجام فعاليتهاي خود، از مشورت و ياري افراد متخصص بيرون از مدرسه نيز بهره برده و با آنها به صورت مناسب و مفيد تعامل داشته، يا از مراكز فعال بيروني نيز بازديد مي‌كند.

در مجموع تلاش بر آن است كه شاگرد، محيط كلاس و ميز خود در مدرسه حكمت را، مانند محل كار خود تلقي كرده و رفتاري مناسب آن را در اين فضا داشته باشد.

محيطي امن، جذاب و صميمي: شاگردان در مدرسه حكمت (بر خلاف فضاي خشك و رسمي مدارس متداول) در فضائي صميمي و گرم فعاليت مي‌كنند. اين فضا از طريق تمهيداتي نظير موارد زير فراهم مي‌شود:

  • موكت كف كلاسها،
  • در آوردن كفشها در ابتداي ساختمان مدرسه،
  • برگزاري بسياري از كلاسها به صورت نشسته بر روي زمين و دايره‌اي شكل،‌
  • تجهيزات شخصي كار متعلق به خود شاگرد (نظير رايانه شخصي، قفسه، ميز تحرير)،
  • لوازم بهداشتي مخصوص خود شاگرد و فضاي مناسب براي نگهداري آن (نظير حوله شخصي و مسواك)،
  • كمد براي نگهداري لوازم شخصي و لباسها،
  • فضا براي نگهداري لوازم درسي و آموزشي شخصي در مدرسه و انجام تقريبا تمام كار مدرسه در خود مدرسه و عدم نياز به حمل كيف سنگين به منزل،
  • چاي‌خانه مدرسه و اداره آن توسط خود شاگردان و استفاده از آن به صورت قفسه باز (بدون فروشنده) با ارائه محصولاتي نظير شير، چاي، ميوه، شيريني و …
  • ظروف غذاي مناسب براي حمل غذا از منزل و امکان نگهداري سرد و گرم کردن غذا،
  • آزادي براي استفاده از منابع و تجهيزات موجود در نقاط مختلف مدرسه، نظير آزمايشگاه و كارگاه،‌ بدون برنامه‌ريزي رسمي، در مواقع نياز و بر اساس علاقه هر يك از شاگردان،
  • اداره بسياري از امور مدرسه توسط شاگردان و خانواده‌ها،
  • شركت خانواده‌ها در برنامه‌هاي مدرسه و گردشهاي علمي – تفريحي،‌
  • تشكيل گروههاي تخصصي و فعاليتهاي علمي- آموزشي (نظير گروههاي ستاره شناسي و نجوم و روزنامه نگاري) توسط خود شاگردان،
  • اختصاص بيش از نيمي از وقت حضور شاگردان در مدرسه به خود شاگردان و انتخاب و فعاليت آنها در پروژه‌ها و كارهاي شخصي خود‌ و محصور نشدن در حجم بسيار زياد كلاسهاي درسي رسمي،
  • برخورد محترمانه و مناسب شان و شخصيت شاگرد در محيط مدرسه

هدف مدرسه حكمت از ايجاد اين شرايط محيطي، حذف تنشهاي زائد و احساس راحتي و آرامش توسط شاگرد، براي يادگيري فعال در يك محيط صميمي است.