اردوان مجیدی، خبرگزاری فارس، 17 اسفند 1404
شهادت امام عزیزمان، یک جنبش خودجوش اجتماعی را در تمام شهرها و روستاهای کشور رقم زده است. به حمد الهی، مردم هم برای ابراز احساسات خود، و نیز همدلی و همدردی، و هم برای عرض اندام اجتماعی به دشمنان خارجی و فریب‌خوردگان داخلی، شبها در سطح شهر حضور چشمگیر و فعالی پیدا کرده و می کنند؛ ان شاء الله. و این حضور، طبق روال نهادینه شده هیئت‌های مذهبی و انقلابی، توسط هیئت‌داران، مجریان و مداحان مردمی، میدان‌داری می‌شود.
نکاتی در اجرای موثرتر
در اجرای موثرتر این حضور و میدان‌داری آن، نکاتی، بخصوص از منظر روانشناسی اجتماعی، به نظر می‌رسد، که در ادامه به اجمال بیان می شود.
• حضور مردم در محوطه های بیرونی مساجد، خیابانها و میادین، اثر اقتدار اجتماعی بسیار بیشتری تا حضور در محوطه های داخلی مساجد دارد.
• با توجه به تداوم حضور در شبهای متعدد، سرپا بودن مردم با توانمندی جسمی مختلف، حضور بیش از یک تا یک و نیم ساعت، را دشوار کرده، و کشش و اثربخشی آن را کاهش می دهد.
• در صورت امکان و شرایط هر منطقه، برنامه حضور میدانی، هر شب فقط در یک نقطه انجام نشود. بلکه بعضا و متناسب با شرایط محل، حضور در نقاط و میادین مختلف در شبهای مختلف، می تواند اثربخشی میدانی را آن را افزایش دهد.
• گاهی لازم است بلندگوها سکوت کرده و مردم خودشان بگویند. وقتی افراد صاحب میکروفن، صدایشان دائما از پشت بلندگو پخش شود، مردم منفعل شده و سکوت می کنند. این موضوع را می توانید امتحان کنید. مثلا در هنگام دعای سلامتی امام زمان عجل الله، اگر مداح تمام دعا را کامل بخواند، همه اکثرا فقط گوش داده و در دل خودشان همراهی می کنند.
اما اگر مداح فقط ابتدای دعا و احیانا کلماتی از وسط دعا را برای هماهنگی جمع‌گوئی، بگوید و ساکت شود، خود جمعیت با صدای بلندتری دعا را جمع خوانی می‌کند. همینطور در شعاردادن، وقتی یک شعار نظیر ”حیدر“ توسط مجری بیان می‌شود، اگر گفتن این شعار دائما توسط مجری ادامه پیدا کند، جمعیت با صدای کمی با او همراهی میکنند. اما اگر پس از یک یا دوبار بیان این شعار، مداح سکوت کند، جمعیت با شور و صدای زیادتری این شعار را بیان خواهد کرد.
• در طریقه و لحن بیان، برخی از شعارها نظیر شعار ”حیدر“ وقتی کشیده بیان می‌شود، از صلابت آن کاسته می‌شود. به جای آن بیان کوتاه، محکم و قاطع آن، هم صلابت ایجاد می‌کند، و هم جمعیت را به شور می‌آورد.
• به عنوان یک تجربه شخصی خود، در یکی از شبها، وقتی در حرکت جمعیت در سطح شهر، از بلندگو دور شده بودیم، در خود جمعیت در هر قسمت افرادی کاملا خودجوش شروع به مدیریت شعار کردند. بعضا کسانی میدان دار شعاردادن شدند، که اصلا به قیافه شان نمی خورد.
• همین موضوع در برنامه ریزی و شکل دادن حضور مردمی، موثر است. وقتی مردم خودشان به صورت خودجوش در شکل دادن این حضور نقش داشته باشند، حضور بسیار موثرتر است، تا اینکه برنامه‌ریزی رسمی‌تری توسط نهادها یا حتی هیئت‌ها انجام شود.
• ایجاد ایستگاهها و موکبهای مردمی خدمت‌رسان مستقر در نقاط مختلف، در ایجاد ارتباط عاطفی با طیفهای مختلف جامعه، مهم و موثر است.
• ضبط قطعات کوتاه و موثر از حضور کل جمعیت و نیز وهله هائی تاثیرگذار از حضور مردم در گوشه ها و حواشی برنامه ها، و انتشار آن در رسانه های اجتماعی و از جمله سکوی فارس، اثر این حضور را در فضای رسانه‌ای و مجازی نیز گسترش می دهد.
• ایجاد سازوکار مشخصی نظیر ارسال پیام در شبکه های اجتماعی یا ایجاد یک شبکه پیامکی از حاضران (با ارسال شماره خود در صورت تمایل به دریافت پیامک)، به اطلاع رسانی و هماهنگی و برنامه‌ریزی جلسات بعدی، و نیز حضور در شرایط ضروری و فوری مورد نیاز، کمک می کند.
• علاوه بر تمرکز جمعیت و برنامه در یک نقطه مهم نظیر یک میدان، حرکت جمعیت در مسیرهائی از خیابانهای اطراف، و بازگشتن به همان نقطه میدان اولیه، می تواند در ارتباط با بدنه جامعه محلی، به صورت گسترده‌تری، موثر باشد.
• فراهم کردن فضای ارتباط با طیفهای مختلف جامعه، در نقاط مختلف شهر، و برقراری ارتباط عاطفی با قشری که معمولا در فضای مجازی و رسانه‌ای غریبه با انقلاب غرق شده‌اند، در این شبها امکان بیشتری دارد. به همین دلیل فضا و برنامه ها حتی الامکان با تمهید این ارتباط طراحی و اجرا شود. همه ما در شهرهای مختلف شاهد آن بودیم که کسانی که اصلا تیپشان به حضور در این مراسم نمی خورد، ابتدا ناظر بوده، و بعد دل به دریا زدند و با سیل جمعیت همراه شدند.
• بخصوص از شرایط ایجاد شده، می توان برای کشاندن عاطفی و فهم جوانان غریب مانده از فضای انقلاب، پای کلام امام شهید، و نیز آشنا شدن با خصوصیات برجسته امام شهیدمان، و نیز آشنا شدن با ویژگیهای امام جدید، استفاده کرد.
• برنامه های مراسم، اگر رنگ و بوی دعا، ذکر و استغاثه برای فرج بگیرد، و فقط در شعار و سخنرانی نماند، هم موثرتر است، و هم جذبه بیشتری برای تداوم ایام دارد. همچنین زیارت و توسل به اهل بیت علیهم السلام، همگی بصورت کوتاه، مخصر و مفید، که کشش و جاذبه برای جمعیت سرپا را داشته باشد.
• برنامه های احیاء می تواند به صورت کوتاه و سریع انجام شود. گاه اثربخشی یک برنامه کوتاه، بسیار بیشتر از یک برنامه مطول و خسته کننده و ناراحت کننده است.
• معمولا صدای بلندگوها در این مراسم خیلی زیاد است. به این توجه شود که نزدیک‌ترین افراد به بلندگوها، نباید صدائی بیش از 100 دسی بل را، که حد تحمل منطقی گوش است، بشنوند. صداهای بلندتر، اولا به گوش افراد آسیب می رساند (و این حق الناس عظیم ولی ظاهرا نامحسوسی است بر متصدیان بلندگوها و مراسم – که باید پاسخ سنگینی گوش مخاطبان را در طول سالهای عمر آنها در یوم الحساب بدهند). ثانیا افراد را از مراسم زده کرده و باعث می شود، تمایل داشته باشند زودتر آن نقطه را ترک کنند. ثالثا باعث آزار همسایه ها می شود.
• رعایت حال همسایه ها، بسیار مهم و حق الناس است. به هر نحو که شده، همسایه ها باید از اجرای برنامه شما راضی باشند.
• در صورت معرفی رهبری جدید، ان شاء الله، یک حضور خودجوش و پرخروش مردم در بیعت با امام جدید، و حتی الامکان حرکت در مسیر داخل شهر و بازار، بسیار موثر است.
نکاتی از منظر محتوائی
• آگاه سازی برای هشیاری در مقابل فتنه‌ها، و انواع مختلف فتنه هائی که جامعه ما با آن مواجه است، یا ممکن است مواجه شود.
• ایفای نقش جامعه در مطالبه و حمایت از مسئولین برای اقدامات مناسب در پاسخ به حملات دشمن، و اعلام حمایت جامعه برای جلوگیری از تزلزل مسئولین، مورد توجه قرار گیرد.
• به تلاش مرجفون برای خالی کردن دل مردم توجه شده، و با آگاهی بخشی، تلاش آنها خنثی شود.
• شعارهائی در بیعت با امام جدید، نظیر ”یا لثارات الامام“، ”یا منصور اَمِت“ (که سبقه تاریخی دارد و مردم را یاد بیعت مردم با رسول الله در جنگ بدر و نیز قیام مختار می اندازد)، می تواند تاثیرگذار باشد. همچنین شعار ”حیدر“، شعار با صلابتی است.
• کودکان و نوجوانان نیازمندیهای ویژه و گاه متفاوتی دارند. لذا برنامه های ویژه کودک و نوجوانان در حاشیه و متن مراسم، در حد امکان، از ضروریات این مراسم محسوب می شود.
تصویر امام شهید
در این ایام، با توجه به شوکی که این حادثه سخت برای همه ما ایجاد کرد، تصویر امام شهید کمتر در سطح شهرها به چشم می خورد. شاید جا داشته باشد، سازوکار مناسبی در همه‌گیری خودجوش برای نصب تصویر امام شهید بر درب منازل و امکان، پیش بینی شود، و شاید این مراسم و حضور مردمی، فرصت خوبی برای اطلاع رسانی و اقدام در این زمینه باشد.
و خدا مردم را مبعوث کرد!
آن چیزی که آتش فتنه را زیر پایش خاکستر کرد، «مردم» بودند؛ هم این دفعه این‌جور بود، هم سال ۸۸ این‌جور بود، هم موارد دیگر این‌جوری بود. وقتی که مردم وارد میدان میشوند و تصمیم میگیرند، آتشها را خاموش میکنند، شعله‌ها را خاکستر میکنند. این اتّفاقی بود که این دفعه هم افتاد؛ بعد از این هم به توفیق الهی اگر چنانچه حادثه‌ای برای کشور پیش بیاید، خدای متعال این مردم را مبعوث خواهد کرد برای مقابله‌ی با حوادث، و کار را مردم تمام خواهند کرد.
بیانات امام شهید در دیدار اقشار مردم به مناسبت چهل‌وهفتمین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی – 4 / 11 / 1404
الحمد لله رب العالمین.
