آیا شما با مفهوم تغییر پارادایم آشنا هستید؟ میدانید که تغییر پارادایم تا چه اندازه میتواند روی تعلیم و تربیت شاگردان تاثیر بگذارد؟ تغییر پارادایم اصطلاحی استكه این روزها زیاد به گوش میرسد. بنابراین در این مقاله میخواهیم که بیشتر در مورد آن و میزان اثر گذاری آن بر آموزش را بررسی کنیم.
چیستی تغییر پارادایم
تغییر پارادایم یک تغییر اساسی در مفاهیم اصلی و شیوههای یک حوزه یا رشته خاص است. تغییر پارادایم در هر یک از این سطوح ممکن است رخ دهد. عرصه آموزش، چه در مقطع ابتدایی و چه در سطح آموزش عالی، از زمان جنگ جهانی دوم دستخوش تحولات عظیمی شده است.
این تغییر با تقاضای بیسابقهای برای آموزش با کیفیت بالا و معنادار در کشورهای مختلف افزایش یافته است. که اخیراً شیوع ویروس کرونا باعث تشدید سرعت این رشد هم شده است.
تغییر پارادایم ممکن است نتیجه دانش جدیدی باشد که از طریق شواهد جدید به این حوزه وارد میشود یا در نتیجه شیوههای جدید مفهومسازی یا تفکر در مورد یک مسئله یا در نتیجه تغییرات اساسی در جامعه اتفاق میافتد (بهعنوانمثال، اختراعات مهم فناوری مانند چاپخانه در قرن 15 یا فنآوری رایانهای در قرن 20 یا تغییرات عمده سیاسی-اقتصادی-اجتماعی مانند انقلابهای صنعتی و دموکراتیک قرن 18).
حتی در صورت وجود عوامل تغییر مذکور، تحول ممکن است به دلایل مختلفی از قبیل: ذهنیت ثابت که مخالف تغییر است، بیتحرکی سازمانی و نهادی و موانع انحصاری، ساختاری و اقتصادی برای تغییر، رخ ندهد.
مفهوم پارادایم
امروزه این مفهوم بهطور گستردهتر مورد استفاده قرار میگیرد تا تغییرات اساسی که در هر حوزه، رشته یا زمینه اتفاق میافتد، توصیف شود. هنگامیکه یک تغییر پارادایم رخ میدهد، جهانبینی که قبلاً در آن دامنه حاکم بود تغییر مییابد یا حتی با یک جهانبینی جدید جایگزین میشود.
تغییر پارادایم در نظام آموزشی
تحول بنیادین در آموزشوپرورش، تحولی عمیق و ریشهای است که به تحول در مفاهیم نظری، روندها و فرایندها، نقشها و کارکردها و رویکردها منجر خواهد شد. در تحول بنیادین نوع نگاه به معلم، کتاب، مدرسه، کلاس درس و بهویژه دانشآموز دگرگون خواهد شد.
این نگاه (تحول بنیادین)، معلم را در قله میبیند و همه شرایط و امکانات را برای الگوپذیری و تأسی دانشآموز به معلم جهت دستیابی به قلههای انسانیت، علم و ادب و اخلاق فراهم میآورد.
ما عصرهای مختلفی تجربه کردیم؛ عصر شکار، عصر کشاورزی، عصر صنعت و الان در عصر اطلاعات زندگی میکنیم و هر دوره انواع مختلف تعاملات انسانی را تغییر داده، یعنی در واقع پارادایمها تغییر کردهاند.
نظام فعلی تعلیم و تربیت و تغییر پارادایم
در بحث ارتباطات و فناوری اطلاعات پیشرفتهای زیادی داشتهایم، اما هنوز هم، کلاسهای ما به همان شکل سنتی و بدون ارتباط با جامعه در حال فعالیت هستند. صدها سال هم در یک کلاس معلم مقابل یادگیرندگان میایستاد و دانشآموزان روی صندلی مینشستند و او تقریباً به عبارتی وسط این میدان بود و حکمرانی میکرد.
اما در حال حاضر نظام آموزشی باید تغییر کند. ما هنوز پارادایم آموزشیمان را تغییر ندادهایم. اگر پارادایم آموزشیمان تغییر کند و ما به فضای آموزشی و تغییر و تحولات بهعنوان یک فضای مفید نگاه کنیم، چالشها و محدودیتها جایشان را به فرصتها و تواناییها خواهد داد.
روبهرو شدن با چالشهای زندگی
امروزه کمبود جدی متخصصین آموزش دیده که نیازهای تجاری مدرن را برآورده کنند، وجود دارد. بازار کار ما به طور قابل توجهی تغییر کرده است. سیستم آموزشی قدیمی ما مبتنی بر انقلاب صنعتی و نیازهای کارگری آن سیستم است.
ما دیگر نمی توانیم بچه هایمان را از این طریق تربیت کنیم زیرا بازار کار به افرادی با مهارتهای مختلف احتیاج دارد. کسب و کارها به جای افرادی كه بدانند چگونه یک کار را به خوبی انجام دهند، به افرادی نیاز دارند که بتوانند هوشمندانه دست به نوآوری بزنند.
خلاقیت، کار تیمی، حل تعارض، تفکر انتقادی، توانایی رهبری و ایدههای نوآورانه مواردی است که کسب و کارهای مختلف در رزومه افراد به دنبال آنها هستند. در نتیجه، مهم است که یک چیز درست را مطالعه کنید و توانایی انجام بسیاری از کارها را داشته باشید. این تنها راهی است که می توانید با آینده روبرو شوید. تغییر پارادایم در آموزش در حال وقوع است، آیا آن را احساس میکنید؟
